15
Musaning Xudagha medhiye oqushi
1 Shu chaghda Musa bilen Israillar Perwerdigargha medhiye oqup munu küyni éytti: —
«Men Perwerdigarni medhiyilep küy éytay,
Chünki U karamet ulughluqini körsetti;
U at we min’güchini déngizgha tashliwetti.□ «U karamet ulughluqini körsetti» — yaki «U shanliq ghelibe quchti».  ■ Zeb. 106:12
2 Méning küchüm hem méning küyüm Yah Özidur;
U manga nijat boldi;
U méning Tengrimdur, men Uni ulughlaymen;
U méning atamning Xudasidur, men Uni aliy dep medhiyileymen.□ «Yah» —Mushu terjimide biz Xudaning «Yahweh» yaki «Yehowah» dégen namini «Perwerdigar» dep terjime qilduq. «Yah» bolsa «Yahweh» dégen bu ismining qisqartilghan sheklidur.  ■ Zeb. 18:2; Zeb. 118:14; Yesh. 12:2
3 Perwerdigar jengchidur,
Yahweh Uning namidur.□ «Yahweh» —Mushu terjimide biz Xudaning «Yahweh» yaki «jehowah» dégen namini adette «Perwerdigar» dep terjime qilduq. Menisi «Ezeldin Bolghuchi». 3:13-14 we izahatni körüng.
4 Pirewnning jeng harwilirini hem qoshunlirini déngizgha tashliwetti;
Uning aliy leshker bashliqliri Qizil Déngizda gherq qilindi.
5 Chongqur sular ularni kömüwetti,
Ular xuddi tashtek déngiz tégige chöküp ketti.■ Neh. 9:11
6 Séning ong qolung, ey Perwerdigar,
Qudriti bilen shan-sherep tapti;
Séning ong qolung, ey Perwerdigar,
Düshmenni kukum-talqan qiliwetti.■ Zeb. 118:15,16
7 Öz ulughluqungning heywisi bilen özüngge qarshi chiqqanlarni nabut qilding,
Sen otluq ghezipingni ewetting,
U samanni köydürgen ottek ularni yutuwetti.
8 Dimighingning nepisi bilen sular döng bolup örlidi,
Jushqunlighan dolqunlar döng kebi tik turdi,
Déngizning otturisidiki chongqur sular qaturup qoyuldi.□ «Dimighingning nepisi bilen» — yaki «qehringning rohi bilen».  ■ Yesh. 63:12,13; Hab. 3:10
9 Düshmen dédi: «Men ularni qoghlaymen, yétishimen, olja élip üleshtürimen,
Ulardin derdimni chiqirimen,
Qilichimni sughurup, öz qolum bilen ularni nabut qilimen».
10 Lékin Sen nepising bilen püwliding,
Déngiz ularni kömüwetti;
Ular jushqunluq sularda qoghushundek chöküp ketti.■ Zeb. 74:13; 106:11
11 Ilahlarning arisida, ey Perwerdigar,
Kim Séning tengdishing bolsun?
Pak-muqeddeslik ichide Öz heywitingni körsitidighan,
Hemd-medhiyiler arisida dehshetlik turidighan,
Möjize-karamet yaritidighan,
Sendek kim bolsun?
12 Sen ong qolungni uzitishing bilen,
Yer-zémin ularni yutuwetti.
13 Lékin Özüngge hemjemet qilip qutquzghan qowmni rehimdilliqing bilen bashlap chiqting;
Sen ularni Öz muqeddes makaninggha qudriting bilen hidayet qilip yétekliding.□ «hemjemet qilip qutquzghan» — mushu ibare ibraniy tilida «daal» dégen bir péil bilenla ipadilinidu. Bu péil toghruluq «Tebirler» we «Ayup» 19:25 we izahatinimu körüng. «Öz muqeddes makaninggha» — ibraniy tilida «Öz muqeddeslikingning makanigha».
14 Yat xelqler buni anglap, titriship ketti;
Filistiyede turuwatqanlarni tolghaqtek azab tutti.
15 Andin Édomning emirliri dekke-dükkige chüshti;
Moabning palwanlirini bolsa, rasa titrek basti;
Qanaan zéminidikilerning yüriki su bolup aqti;■ Qan. 2:4
16 Qorqunch we dehshet ularni basti;
Bilikingning heywiti bilen ular xuddi tashtek midirliyalmay qaldi;
Xelqing ötüp ketküche, i Perwerdigar,
Özüng rene tölep hör qilghan xelqing ötüp bolghuche.□ «Özüng rene tölep hör qilghan xelqing» — bu uqum yuqiriqi 13-ayettiki «Sen hemjemet qilip qutquzghan... xelqing» dégen uqumgha yéqindur. «... Özüng rene tölep hör qilghan xelqing ötüp bolghuche» — bu ayet bésharet bolup: (1) Qanaandiki xelq we Moabtiki ahaliler Xudaning xelqining Misirdin chiqqinini anglap ulardin intayin qorqidu («Ye.» 2:8-11ni körüng); (2) kéyinki künlerde Israil Qanaan zéminini igileshke Iordan deryasidin «ötidu». Bu ish bolghuche héchqandaq bashqa el-millet ularning yolini tosuwalalmaydu (17-ayetni körüng).  ■ Qan. 2:25; 11:25; Ye. 2:9
17 Ularni bashlap kirip,
Öz mirasing bolghan taghda köchettek tikisen,
Öz makaning qilghan jaygha, i Perwerdigar,
Öz qolliring teyyarlighan muqeddes jaygha, i Reb, ularni élip barisen.
18 Perwerdigar ebedil’ebedgiche padishah bolup höküm süridu!
19 Chünki Pirewnning atliri,
Jeng harwiliri atliqliri bilen bille déngizgha kirip boldi;
Perwerdigar déngizning sulirini ularning üstige yandurdi,
Lékin Israillar bolsa déngizning otturisidin quruq yerdin méngip ötüp ketti».□ «...quruq yerdin méngip ötüp ketti» — bezi terjimilerde Musaning bu shéiri 18-ayet bilen toxtaydu.
20 Andin Harunning hedisi peyghember Meryem qoligha dapni aldi, barliq qiz-ayallarmu qoligha dap élip, ussul oyniship uninggha egeshti. ■ 1Sam. 18:6
21 Meryem ulargha jawaben mundaq küyni oqudi: —
«Perwerdigarni medhiyilep küy éytinglar,
Chünki U zor ulughluqini körsetti;
U at we min’güchini déngizgha tashliwetti!».□ «U zor ulughluqini körsetti» — yaki «U shanliq ghelibe quchti».
 
Xuda xelqni sinaydu — Marahtiki achchiq su
22 Andin Musa Israillarni Qizil Déngizdin bashlap, Shur chölige élip bardi. Ular uda üch kün chölde yürüp, su tapalmidi. 23 Andin ular Marahqa yétip keldi; lékin u yerning süyi achchiq bolup, süyini ichkili bolmaytti; shunga u jayning nami «Marah» dep qoyulghan. □ «Marah» — «achchiq» dégen menide.  ■ Chöl. 33:8 24 U waqitta xalayiq: — Biz néme ichimiz? — dep Musadin aghrinip ghotuldashqili turdi.
25 U Perwerdigargha peryad kötürdi; Perwerdigar uninggha bir derexni körsetti; u derex yaghichini élip, sugha tashliwidi, su tatliq sugha aylandi. U yerde Perwerdigar ulargha höküm-belgilime békitip, ularni sinap, mundaq dédi: — 26 «Eger siler köngül qoyup Xudayinglar Perwerdigarning sözini anglap, Uning neziride durus bolghanni qilip, emrlirige qulaq sélip, barliq hökümlirini tutsanglar, undaqta, Men misirliqlarning üstige salghan késellerdin héchbirini üstüngge salmaymen; chünki Menki silerge shipaliq bergüchi Perwerdigardurmen».□ «Perwerdigarning sözini» — ibraniy tilida «Perwerdigarning awazini».
27 Andin ular Élimgha yétip keldi. Shu yerde on ikki bulaq bilen yetmish xorma derixi bar idi; ular shu yerde sularning boyida chédir tikti.


«Misirdin chiqish»tiki seper
 
 

□15:1 «U karamet ulughluqini körsetti» — yaki «U shanliq ghelibe quchti».

■15:1 Zeb. 106:12

□15:2 «Yah» —Mushu terjimide biz Xudaning «Yahweh» yaki «Yehowah» dégen namini «Perwerdigar» dep terjime qilduq. «Yah» bolsa «Yahweh» dégen bu ismining qisqartilghan sheklidur.

■15:2 Zeb. 18:2; Zeb. 118:14; Yesh. 12:2

□15:3 «Yahweh» —Mushu terjimide biz Xudaning «Yahweh» yaki «jehowah» dégen namini adette «Perwerdigar» dep terjime qilduq. Menisi «Ezeldin Bolghuchi». 3:13-14 we izahatni körüng.

■15:5 Neh. 9:11

■15:6 Zeb. 118:15,16

□15:8 «Dimighingning nepisi bilen» — yaki «qehringning rohi bilen».

■15:8 Yesh. 63:12,13; Hab. 3:10

■15:10 Zeb. 74:13; 106:11

□15:13 «hemjemet qilip qutquzghan» — mushu ibare ibraniy tilida «daal» dégen bir péil bilenla ipadilinidu. Bu péil toghruluq «Tebirler» we «Ayup» 19:25 we izahatinimu körüng. «Öz muqeddes makaninggha» — ibraniy tilida «Öz muqeddeslikingning makanigha».

■15:15 Qan. 2:4

□15:16 «Özüng rene tölep hör qilghan xelqing» — bu uqum yuqiriqi 13-ayettiki «Sen hemjemet qilip qutquzghan... xelqing» dégen uqumgha yéqindur. «... Özüng rene tölep hör qilghan xelqing ötüp bolghuche» — bu ayet bésharet bolup: (1) Qanaandiki xelq we Moabtiki ahaliler Xudaning xelqining Misirdin chiqqinini anglap ulardin intayin qorqidu («Ye.» 2:8-11ni körüng); (2) kéyinki künlerde Israil Qanaan zéminini igileshke Iordan deryasidin «ötidu». Bu ish bolghuche héchqandaq bashqa el-millet ularning yolini tosuwalalmaydu (17-ayetni körüng).

■15:16 Qan. 2:25; 11:25; Ye. 2:9

□15:19 «...quruq yerdin méngip ötüp ketti» — bezi terjimilerde Musaning bu shéiri 18-ayet bilen toxtaydu.

■15:20 1Sam. 18:6

□15:21 «U zor ulughluqini körsetti» — yaki «U shanliq ghelibe quchti».

□15:23 «Marah» — «achchiq» dégen menide.

■15:23 Chöl. 33:8

□15:26 «Perwerdigarning sözini» — ibraniy tilida «Perwerdigarning awazini».