11
Nəhatətəiən
1 ?Nati nak u, in nəhatətəiən? Kitah kotələhu=pən rəhatah nətəlɨgiən e natimnati mɨn u, iətəm otəpanuva, konu nəhatətəiən rəhatah in tatol məmə kitah okotəhrun vivi məmə natimnati mɨn u, ilah nɨpəhriəniən. Nati əpnapɨn məmə kəsotehiən* 2Kor 4:18 natimnati mɨn u, mətəu kitah kotəhrun vivi məmə kitah okotos mətəu-inko nəhatətəiən tətəgətun lanəha kəm tah. 2 Kəni Uhgɨn təməni-vivi nətəmi mɨn u aupən o rəhalah nəhatətəiən.
3 Nəhatətəiən tatol məmə kitah kotəhrun vivi məmə natimnati rəha nəhue nɨftəni u, Uhgɨn təməghati əmə, kəni ilah kəmotatɨg.† Jen 1 Natimnati iətəm kauteruh u rəueiu, in təməsosiən nati kəti iətəm tɨnatɨg rəkɨs mol ilah lan. 4 Epɨl in təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn, tol lanəha in təməfən nati kəti kəm Uhgɨn iətəm təuvɨr mapirəkɨs rəha Ken.‡ Jen 4:4-5 Kəni mətəu-inu in təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn lanəha, kəni Uhgɨn təməni pətɨgəm məmə in iətəmi əhruahru kəti, kəni nɨkin tagiən o nosiən rəhan natimnati. Kəni nati əpnapɨn məmə iətəmi u təmɨmɨs rəkɨs, mətəu noliən rəha nəhatətəiən rəhan in tətəghati əhanəh kəm tah.§ Hip 12:24
5 Kəni Inok təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn, tol lanəha in təməsɨmɨsiən. Uhgɨn təmos rəkɨs in e nəhue nɨftəni u, məmə otuvən əpəha ilɨs e negəu e neai. Nətəmimi kəsoteh mɨniən, mətəu-inu Uhgɨn təmos rəkɨs in.* Jen 5:21-24 Mətəu nian Uhgɨn təməsos rəkɨs əhanəhiən, Uhgɨn təməgətun kəm in məmə nɨkin tagiən ohni. 6 Mətəu nəmə iətəmimi təsəhatətəiən e Uhgɨn, in təsoliən Uhgɨn nɨkin tagiən ohni, mətəu-inu nian iətəmi kəti tolkeikei məmə otuva o Uhgɨn,† Hip 7:19 in otəkeikei məhatətə məmə Uhgɨn tətatɨg, kəni mətətəou nətəmimi mɨn ko nətəm kotalkut o nəhruniən in.
7 Noa in təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, nian Uhgɨn təmatəni=pən natimnati mɨn kəm in aupən, iətəm nətəmimi kəsoteruh əhanəhiən,‡ Hip 11:1 Noa təmatɨsiai matol nəuian. Kəni in təmuvləkɨn negəu asoli kəti§ Jen 6:13-22 məmə otosmiəgəh rəhan mɨn. E rəhan nəhatətəiən, təhmen əmə məmə Noa təmətakil nətəmimi. Kəni e rəhan nəhatətəiən, Uhgɨn təmol in təhruahru e nəhmtɨn.* Jen 6:9
8 Epraham in təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, e nian Uhgɨn təmauɨn rəkɨs lan məmə otuvən e nɨtəni pɨsɨn kəti, in təmol nəuia Uhgɨn. Nɨftəni əha, Uhgɨn təməni əskasɨk rəkɨs kəm in məmə otəfən kəm in. Kəni Epraham təmiet, mətəu in təruru məmə tatuvən iə mɨne. 9 Təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn lanəha, kəni mətatɨg e nɨftəni u iətəm Uhgɨn təməni əskasɨk aupən məmə otəfən kəm in.† Uək 7:5 Mətəu təmətatɨg ikɨn əha e nima tapolɨn əmə, təhmen e iapɨspɨs kəti. Kəni Aisək mɨne Jekəp iətəm Uhgɨn təməfən nəniəskasɨkiən u kəm lahal pəti, ilau mɨn kəmətuatɨg əmə e nima tapolɨn.‡ Jen 12:1-8 10 Epraham təmol lanəha, mətəu-inu in tətəhtahnin məmə otuvən e taun kəti§ Hip 12:22; 13:14 iətəm nəukətɨn tiəkɨs, otətatɨg təfəməh.* Nəh 21:2,14 Taun u, Uhgɨn təmol plan ohni, mol mak e nəmein muvləkɨn mələhu, kəni mɨnol rəkɨs tətatɨg.† Hip 11:16
11 Serə təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn nati əpnapɨn məmə in tɨnəpətauəhli agɨn, mətəu Uhgɨn təməfən nəsanəniən kəm in məmə in otemək. In təmələs nətɨn u, mətəu-inu in təməhatətə lan məmə otol nəniəskasɨkiən rəhan tuva miet pətɨgəm.‡ Suaru kəti mɨn rəha nəuhliniən nəghatiən u tol lanu. “Epraham təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn, nati əpnapɨn Serə tɨnəpətauəhli rəkɨs. Mətəu Uhgɨn təməfən nəsanəniən kəm in məmə otol nərfɨn. In təmələs nətɨn u mətəu-inu Epraham təməhatətə e Uhgɨn məmə in otol rəhan nəniəskasɨkiən tuva miet pətɨgəm.” § Jen 17:19; 18:11-14; 21:2 12 Epraham tɨnauəhli rəkɨs təsuvəhiən tɨmɨs,* Rom 4:19 mətəu nəuanɨləuɨs mɨn tepət kəmotsɨpən lan. Nati əpnapɨn məmə in iətəmimi kətiəh əmə, mətəu nəuanɨləuɨs mɨn əha rəhan, ilah tepət pɨk, təhmen əmə e məhau mɨn e neai mɨne nɨpəkɨl e nɨkalkalɨ nɨtəhi kəruru nafiniən.† Jen 22:17
13 Nətəmi mɨn u, ilah kəmotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn, mətəu nian kəmohmɨs, ilah kəməsotos əhanəhiən natimnati mɨn u iətəm Uhgɨn təməni əskasɨk məmə otəfən kəm lah.‡ Hip 11:39 Ilah kauteruh natimnati mɨn u məmə natimnati mɨn kautan isəu əhanəh o lah, mətəu nɨkilah tagiən məmə okoteruh.§ Mat 13:17 Kəni ilah mautəni pətɨgəm məmə kautatɨg e nəhue nɨftəni u mətəu ilah kotəhmen əmə e iapɨspɨs mɨn əmə.* Jen 23:4; Lev 25:23; Fɨl 3:20; 1Pitə 1:17; 2:11 Nəhue nɨftəni u, səniəmə in imalah pəhriən ikɨn. 14 Nian nətəmimi kəutəghati lanəha, in tətəgətun əsas əmə, məmə ilah kəutəsal e imalah əhruahru ikɨn. 15 Rəhalah nətəlɨgiən təsɨtəlɨg-pəniən e nɨftəni rəhalah aupən, iətəm kɨnotəpəh rəkɨs. Nəmə nɨkilah təhti lanəha, kotəhrun nɨtəlɨgiən mɨn, mətəu təsoliən lanəha.† Jen 24:6-8 16 Ilah kotolkeikei imalah ikɨ pɨsɨn kəti iətəm təuvɨr mapirəkɨs, inu e negəu e neai.‡ 2Tim 4:18 Kəni o nati u, in təsaulɨsiən§ Mak 8:38 məmə okəni məmə in rəhalah Uhgɨn.* Jen 26:24; 28:13; Eks 3:6,15 Kəni Uhgɨn təmol əpenə-penə rəkɨs e taun kəti† Hip 11:10; 13:14 ikɨn əha o lah.
17-18 Epraham təməhatətə e nəniəskasɨkiən mɨn iətəm Uhgɨn təməni=pən kəm in. Kəni nəghatiən kəti iətəm Uhgɨn təməniəkɨs kəm in tol lanu, “Kəni okəni Aisək u məmə in nəuanɨləuɨs əhruahru rəham,‡ Jen 21:12; Rom 9:7 kəni e Aisək u, oiəkol rəham nəuanɨləuɨs otepət otepət.” Mətəu e nəhatətəiən rəha Epraham, nian Uhgɨn təmek askəuvɨn in, in təməhtul maru əmə məmə tohamu nətɨn nəuan kətiəh əmə§ Nati əpnapɨn nətɨn kəti mɨn u Ismael, rəhan slef təmələs, mətəu nətɨn u Aisək kətəni məmə in nəuan kətiəh əmə mətəu-inu Uhgɨn təməni rəkɨs aupən məmə otəfən kəm Epraham, kəni in nətɨ pətan əhruahru rəhan u Serə. Afin-to e Jon 3:16. u Aisək məmə otol sakrifais lan kəm Uhgɨn.* Jen 22:1-10; Jem 2:21 19 Mətəu-inu Epraham nɨkin tətəhti məmə Uhgɨn təhrun noliən iətəmimi təmiəgəh mɨn e nɨmɨsiən.† Rom 4:21; Jon 5:21 Kəni in təmos mɨn nətɨn, iuəkɨr əmə təhmen məmə in təmiəgəh mɨn e nɨmɨsiən.
20 Aisək təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn, kəni tol lanəha, təməfaki məmə Uhgɨn otəhlman e nəuvɨriən rəhan tuvən kəm Jekəp mɨne Iso, mətəni pətɨgəm natimnati mɨn iətəm otəpanuva nian kəti.‡ Jen 27:27-29,39,40
21 Jekəp təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, nian iuəkɨr əmə in tɨmɨs, in təməfaki məmə Uhgɨn otəhlman e nəuvɨriən kəm nətɨ Josɨp mil.§ Jen 48:1,8-22 In təməfu kasɨkɨn, məhtul əməhli-əməhli, kəni in mətəni-vivi Uhgɨn.* Jen 47:31
22 Josɨp təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, iuəkɨr əmə in tɨmɨs, kəni in təmətəghati e nian nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel kəpanohiet Ijɨp. Kəni in təmətəni rəkɨs əmə kəm lah məmə okotəhro e nɨkɨlkɨlin.† Josɨp təməni məmə nian nətəm Isrel okautohiet Ijɨp, kotos nɨkɨlkɨlin məhuvən e nɨftəni Uhgɨn təməniəkɨs məmə otəfən kəm lah. Inu kətəgətun məmə Ijɨp səniəmə imalah əhruahru ikɨn. Jen 50:24,25; Eks 13:19; Jos 24:32
23 Tatə mɨne mamə rəha Mosɨs kəmuəhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, nian Mosɨs təmair,‡ Eks 2:2 ilau kəmueruh məmə in suakəku təuvɨr kəti, kəni ilau kəmətuəhluaig lan o məuɨg kɨsɨl. Kəni ilau kəməsuəgɨniən e natgəhliən nəghatiən rəha kig.§ Eks 1:16,22
24 Mosɨs təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, nian in təmol iahgin, kəni təməsolkeikeiən məmə okəni məmə in nətɨ pətan Ijɨp kəti u rəhan tatə in Fero, kig rəha Ijɨp.* Eks 2:10 25 In təməsolkeikeiən məmə otətatɨg e nagiəniən rəha təfagə tərah mətəu-inu nagiəniən rəha təfagə, in tətatɨg o nian əkuəkɨr əmə. In nɨkin təmagiən məmə otuvən məutatɨg ilah nətəmimi rəha Uhgɨn, mautətəu tərah ilah min ilah. 26 Nɨkin təmatəhti məmə nəmə nətəmimi okotaləh əmu† Hip 13:13 in mətəu-inu in tətəhatətə e Krɨsto iətəm otəpanuva, kəni in ko təsaulɨsiən. In nɨkin otagiən təhmɨn mɨn o nati u tapirəkɨs agɨn məmə otatətəu təuvɨr e natimnati təuvɨr mɨn e nəmiəgəhiən əpəha Ijɨp.‡ Luk 14:33 In təmatol lanəha mətəu-inu nian rəfin in tətəsal=pən o nətəouiən iətəm Uhgɨn otəfən kəm in.§ Hip 10:35
27 Mosɨs in təməhatətə əskasɨk lanəha e Uhgɨn, kəni təmagɨm Ijɨp* Eks 12:50-51 məsəgɨniən e kig u iətəm niəməha tatol pɨk. In təməseirairiən mɨtəlɨg, in təməkeikei matuvən, təhmen məmə inu tateruh Uhgɨn u, iətəm iətəmimi təseruhiən e nəhmtɨn.
28 Təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn lanəha, kəni in təmətuəuin noliən lafet rəha Pasova. In təməni pətɨgəm kəm nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel məmə okotəkeikei motorin=pən nɨra sipsip e doə e nimə mɨn rəhalah. Okotol lanəha məmə agelo iətəm Uhgɨn otahli=pa o nuhamuiən iətəmi,† 1Kor 10:10 in otəsuhamuiən nenətɨlah mɨn u nəman,‡ Eks 12:21-23 iətəm kəmotaupən motair.
29 Nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel kəmotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Tol lanəha, ilah kotəhrun nohapumɨniən e Nɨtəhi Ərarəuv, iətəm təməuəri, kəni kotaliuək lan təhmen əmə e nɨtəni asɨk. Mətəu nian nətəm Ijɨp kəmotalkut o nɨtəu-pəniən ilah, kəni nɨtəhi təmelərmin ilah, kəni kotamnɨm.§ Eks 14:21-31
30 Nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel kəmotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn, kəni tol lanəha, ilah kotaliuək mohtəlau e nɨpai asoli e Jeriko. Nɨpai asoli u, kəmol e kəpiel. Ilah kəmautohtəlau, mautohtəlau e nɨpai asoli əha, motətəuarus nian səpɨn, kəni əmeiko nɨpai asoli u, tɨtəgɨt mɨmərɨs-mərɨs.* Jos 6:12-20
31 Rehap u, pətan e suaru, təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn. Kəni tol lan əha, nɨkin təmagiən məmə otos suah mil u nəuanɨləuɨs mil rəha Isrel, iətəm kəmiəuva oneuən məmə okueruh kəni muəhrun vivi natimnati ikɨn. Ilau kəmiəuva e rəhan nimə.† Jos 2:1-16 Kəni o nati u, nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel kəməsotohamuiən pətan u nian ilah kəmotohamu nətəm ikɨn əha nətəm kəmotəhti nəuia Uhgɨn.‡ Jos 2:1,9-14; 6:22-25; Jemɨs 2:25
32 Mətəu ko iəsəniən tuvən təhmɨn. Ko iəsəghatiən təfəməh məni Kition,§ Jaj 6-8 mɨne Pərak,* Jaj 4-5 mɨne Samsɨn,† Jaj 13-16 mɨne Jefatə,‡ Jaj 11-12 mɨne Tefɨt,§ 1Saml 16:1,13 mɨne Samuel,* 1Saml 1:20; 3:19–4:1 mɨne iəni mɨn. 33 Ilah u kəmotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn, kəni tol lanəha, ilah kəmotol natimnati tepət. Ilah kəmotit nəuanɨləuɨs mɨn rəha Isrel məhuvən motəluagɨn ilah nətəm ikɨ pɨsɨn pɨsɨn mɨn, kəni mautol win e lah.† 2Saml 8:1-3 Ilah kəmautol noliən əhruahru mɨn, kəni mautos natimnati təuvɨr mɨn iətəm Uhgɨn təməni-əskasɨk məmə otəfən kəm lah. Kəmotahtɨpəsɨg e nohlɨ laion mɨn məmə okəsotuniən ilah,‡ Dan 6:22 34 kəni ilah kəmotohapɨs nɨgəm asoli iətəm tatuəu,§ Dan 3:19-27 kəni ilah motagɨm rəkɨs e nətəm kotəni məmə okotohamu ilah e nau u nisə rəha nəluagɨniən.* Eks 18:4 Ilah rəhalah nəsanəniən tɨkə, mətəu Uhgɨn təməfən nəsanəniən kəm lah.† 2King 20:7; Jaj 16:28 Kəni ilah kautol win e soldiə mɨn rəha nɨtəni pɨsɨn pɨsɨn mɨn.‡ Jaj 15:8 35 Nɨpətan nəuvein əha ikɨn nətəm kotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn, kəni tol lanəha Uhgɨn tatol nenətɨlah kotair=pa mɨn e nɨmɨsiən.§ 1King 17:22,23; 2King 4:36-37
Mətəu nətəmimi nəuvein əha ikɨn nətəm kotəhatətə əskasɨk e Uhgɨn, ilah kotegəhan e rəhalah tɨkɨmɨr mɨn kautol nərahiən mɨne nahməiən kəm lah e nɨpətɨlah, kəni nɨkilah təsəhtiən nati u. Ilah kəməsotəpəhiən rəhalah nəhatətəiən, məmə rəhalah tɨkɨmɨr mɨn okohtɨs ilah. Ilah kəutəhatətə məmə Uhgɨn in otol ilah kotəmiəgəh mɨn e nəmiəgəhiən kəti iətəm təuvɨr mapirəkɨs. 36 Kəni ilah nəuvein, nətəmimi kəutaləh əuvsan e lah, kəni kautalis ilah.* Jer 20:2; 37:15 Kəni ilah nəuvein, nətəmimi kəutəlis-ərain ilah e sen, kəni mautəmki=pən ilah e kaləpus.† Jen 39:20 37 Ilah nəuvein, kəmahtɨmu ilah e kəpiel apɨn,‡ 2Kron 24:21 kəni ilah nəuvein, nətəmimi kəmoteatuv ilah e so kohmɨs. Kəni ilah nəuvein, kəmətamu ilah e nau u nisə rəha nəluagɨniən.§ 1King 19:10; Jer 26:23 Kəni ilah nəuvein kautəhuvən əmə e nɨlosɨ nəni mɨne sipsip.* 2King 1:8 Ilah nanrah mɨn agɨn, nian rəfin nətəmimi kautərəkɨn ilah, mautol tərah agɨn e lah. 38 Ilah, nətəmi təuvɨr mɨn. Nəhue nɨftəni u, təsəhmeniən məmə ilah okotatɨg ikɨn. Mətəu ilah kəmautatɨg əpnapɨn əmə, əpəha ikɨn təpiə-məpiə ikɨn mɨne e nɨtəuət mɨn, mɨne e nɨpəg kəpiel mɨn,† 1King 18:4; 19:9 mɨne nɨpəg mɨn əpəha e nɨftəni.
39 Nətəmimi mɨn u, ilah rəfin kəmotəhatətə əskasɨk lanəha e Uhgɨn, kəni in təməfən nərgɨn təuvɨr kəm lah.‡ Hip 11:2,4 Mətəu ilah kəməsotos əhanəhiən nati u iətəm Uhgɨn təməni əskasɨk rəkɨs məmə otəfən kəm lah,§ E fes 33 kitah koteruh məmə nətəmi mɨn u nəuvein kəmautos natimnati təuvɨr mɨn iətəm Uhgɨn təməni əskasɨk məmə otəfən kəm lah. Mətəu nəniəskasɨkiən kəti əha ikɨn iətəm kəsotos əhanəhiən. Ilah kotəsal=pən o nian iətəm Uhgɨn otahli=pa Krɨsto tuva, mətəu ilah u, kəməsotehiən e rəhalah nəmiəgəhiən, * Hip 11:13; 10:36 40 mətəu-inu in tɨnol rəkɨs nəlpəkauiən kəti rəhan, məmə in otol təuvɨr mapirəkɨs kəm tah. Kəni e nətəlɨgiən rəhan, in tolkeikei məmə otɨlpɨn kitah min ilah u aupən, məmə kitah min ilah mɨn u əmə, otol pəti itah kotəhruahru agɨn.† Nəh 6:11; Hip 2:10‡ Suaru kəti mɨn rəha nəniən “məmə kitah min ilah mɨn u əmə, otol pəti itah kotəhruahru agɨn,” tol lanəha, “məmə kitah min ilah mɨn u, okotətəuarus əhmen əhmen əmə mak e naunun naiuiən.”
†11:3 Jen 1
‡11:4 Jen 4:4-5
*11:5 Jen 5:21-24
§11:7 Jen 6:13-22
*11:7 Jen 6:9
‡11:9 Jen 12:1-8
‡11:11 Suaru kəti mɨn rəha nəuhliniən nəghatiən u tol lanu. “Epraham təməhatətə əskasɨk e Uhgɨn, nati əpnapɨn Serə tɨnəpətauəhli rəkɨs. Mətəu Uhgɨn təməfən nəsanəniən kəm in məmə otol nərfɨn. In təmələs nətɨn u mətəu-inu Epraham təməhatətə e Uhgɨn məmə in otol rəhan nəniəskasɨkiən tuva miet pətɨgəm.”
§11:11 Jen 17:19; 18:11-14; 21:2
†11:12 Jen 22:17
*11:13 Jen 23:4; Lev 25:23; Fɨl 3:20; 1Pitə 1:17; 2:11
†11:15 Jen 24:6-8
*11:16 Jen 26:24; 28:13; Eks 3:6,15
§11:17-18 Nati əpnapɨn nətɨn kəti mɨn u Ismael, rəhan slef təmələs, mətəu nətɨn u Aisək kətəni məmə in nəuan kətiəh əmə mətəu-inu Uhgɨn təməni rəkɨs aupən məmə otəfən kəm Epraham, kəni in nətɨ pətan əhruahru rəhan u Serə. Afin-to e Jon 3:16.
*11:17-18 Jen 22:1-10; Jem 2:21
‡11:20 Jen 27:27-29,39,40
§11:21 Jen 48:1,8-22
*11:21 Jen 47:31
†11:22 Josɨp təməni məmə nian nətəm Isrel okautohiet Ijɨp, kotos nɨkɨlkɨlin məhuvən e nɨftəni Uhgɨn təməniəkɨs məmə otəfən kəm lah. Inu kətəgətun məmə Ijɨp səniəmə imalah əhruahru ikɨn. Jen 50:24,25; Eks 13:19; Jos 24:32
‡11:23 Eks 2:2
§11:23 Eks 1:16,22
*11:24 Eks 2:10
*11:27 Eks 12:50-51
‡11:28 Eks 12:21-23
§11:29 Eks 14:21-31
*11:30 Jos 6:12-20
†11:31 Jos 2:1-16
‡11:31 Jos 2:1,9-14; 6:22-25; Jemɨs 2:25
§11:32 Jaj 6-8
*11:32 Jaj 4-5
†11:32 Jaj 13-16
‡11:32 Jaj 11-12
§11:32 1Saml 16:1,13
*11:32 1Saml 1:20; 3:19–4:1
†11:33 2Saml 8:1-3
‡11:33 Dan 6:22
§11:34 Dan 3:19-27
*11:34 Eks 18:4
†11:34 2King 20:7; Jaj 16:28
‡11:34 Jaj 15:8
§11:35 1King 17:22,23; 2King 4:36-37
*11:36 Jer 20:2; 37:15
†11:36 Jen 39:20
‡11:37 2Kron 24:21
§11:37 1King 19:10; Jer 26:23
*11:37 2King 1:8
†11:38 1King 18:4; 19:9
§11:39 E fes 33 kitah koteruh məmə nətəmi mɨn u nəuvein kəmautos natimnati təuvɨr mɨn iətəm Uhgɨn təməni əskasɨk məmə otəfən kəm lah. Mətəu nəniəskasɨkiən kəti əha ikɨn iətəm kəsotos əhanəhiən. Ilah kotəsal=pən o nian iətəm Uhgɨn otahli=pa Krɨsto tuva, mətəu ilah u, kəməsotehiən e rəhalah nəmiəgəhiən,
‡11:40 Suaru kəti mɨn rəha nəniən “məmə kitah min ilah mɨn u əmə, otol pəti itah kotəhruahru agɨn,” tol lanəha, “məmə kitah min ilah mɨn u, okotətəuarus əhmen əhmen əmə mak e naunun naiuiən.”