1Xarab kixini rǝswa ⱪilar,
Ⱨaraⱪ kixini ƣaljirlaxturar;
Kimki uningƣa berilip ezip kǝtsǝ, ǝⱪilsizdur.
2Padixaⱨning ƣǝzipi xirning ⱨɵrkirixigǝ ohxax ⱪorⱪunqluⱪtur;
Uning aqqiⱪini kǝltürgǝn, ɵz jeniƣa jaza qüxürǝr.  
3Ɵzini majiradin neri ⱪilix kixining izzitidur;
Biraⱪ ⱨǝrbir ǝhmǝⱪ ɵzini basalmas.
4Ⱨurun adǝm ⱪixta yǝr ⱨǝydimǝs;
Yiƣim waⱪtida yoⱪluⱪta ⱪelip axliⱪ tilǝr.
5Kixining kɵnglidiki oy-niyǝtliri qongⱪur suƣa ohxaxtur;
Yorutulƣan adǝm ularni tartip alalaydu.  
6Ɵzini sadiⱪ dǝydiƣanlar kɵptur;
Biraⱪ ixǝnqlik bir adǝmni kim tapalisun?
7Ⱨǝⱪⱪaniy adǝm diyanǝtlik yolda mangar;
Uning pǝrzǝntlirigǝ bǝht-bǝrikǝt ⱪaldurular!
8Padixaⱨ adalǝt tǝhtidǝ olturƣanda,
Ⱨǝmmǝ yamanliⱪni kɵzi bilǝn ⱪoƣlaydu.
9Kim ɵzini gunaⱨdin tazilandim,
Wijdanim paklandi, deyǝlǝydu?
10Ikki hil taraza texi,
Ikki hil kürǝ ixlitix,
Ohxaxla Pǝrwǝrdigarƣa yirginqliktur.
11Ⱨǝtta bala ɵz hisliti bilǝn bilinǝr;
Uning ⱪilƣanlirining pak, durus yaki ǝmǝsliki ⱨǝrikǝtliridin kɵrünüp turar.
12Kɵridiƣan kɵzni, anglaydiƣan ⱪulaⱪni,
Ⱨǝr ikkisini Pǝrwǝrdigar yaratti.
13Uyⱪuƣa amraⱪ bolma, namratliⱪⱪa uqraysǝn;
Kɵzüngni eqip oyƣaⱪ bol, nening mol bolar.
14Heridar mal alƣanda: «Naqar ikǝn, naqar ikǝn!» dǝp ⱪaⱪxaydu;
Elip kǝtkǝndin keyin «Esil nǝrsǝ, ǝrzan aldim» dǝp mahtinidu.
15Altun bar, lǝǝl-yaⱪutlarmu kɵptur;
Biraⱪ bilimni beƣixliƣan lǝwlǝr nemidegǝn ⱪimmǝtlik gɵⱨǝrdur!
16Yatⱪa kepil bolƣan kixidin ⱪǝrzgǝ tonini tutup alƣin;
Yat hotunƣa kapalǝt bǝrgǝn kixidin kapalǝt puli al.
17Aldap erixkǝn tamaⱪ tatliⱪtur;
Keyin, uning yegini xeƣil bolar.
18Pilanlar mǝsliⱨǝt bilǝn bekitilǝr;
Pixⱪan kɵrsǝtmǝ bilǝn jǝng ⱪilƣin.
19Gǝp toxuƣuqi sirlarni axkarilar;
Xunga walaⱪtǝkkür bilǝn arilaxma.
20Kimki ata-anisini ⱨaⱪarǝt ⱪilsa,
Uning qiriƣi zulmǝt ⱪarangƣusida ɵqǝr!
21Tez erixkǝn miras ⱨaman bǝrikǝtlik bolmas.
22Yamanliⱪⱪa yamanliⱪ ⱪayturay demǝ;
Pǝrwǝrdigarƣa tayinip küt, U dǝrdinggǝ yetǝr.
23Ikki hil taraza texi Pǝrwǝrdigarƣa yirginqliktur;
Sahta ɵlqǝm ⱪǝt’iy yarimas.  
24Insanning ⱨayatliⱪ ⱪǝdǝmlirini Pǝrwǝrdigar bǝlgilǝydu;
Undaⱪta insan ɵz musapisini nǝdin bilsun?
25Bir nǝrsisini yeniklik bilǝn «Hudaƣa atalƣan!» dǝp wǝdǝ berix,
Ⱪǝsǝmlǝrdin keyin ikkilinip ⱪayta oylinix,
Ɵz jenini ⱪiltaⱪⱪa qüxürgǝngǝ barawǝr.
26Dana padixaⱨ yamanlarni topanni soruƣandǝk soruwetidu,
Haman tǝpkǝndǝk tuluⱪ bilǝn yanjiwetǝr.
27Adǝmning roⱨ-wijdani — Pǝrwǝrdigarning qiriƣidur,
U ⱪǝlbning ⱨǝrbir tǝglirini tǝkxürüp pǝrⱪ etǝr.
28Meⱨir-xǝpⱪǝt wǝ ⱨǝⱪiⱪǝt padixaⱨni saⱪlaydu;
U meⱨir-xǝpⱪǝt bilǝnla ɵz tǝhtini mustǝⱨkǝmlǝydu.
29Yax yigitlǝrning ⱪawulluⱪi ularning pǝhridur;
Ⱪerilarning izziti aⱪ qaqliridur.
30Tǝrbiyǝ yariliri yamanliⱪni tazilap qiⱪirar,
Tayaⱪ izliri iq-baƣirni taza ⱪilar.

Notes


20:2 «... ɵz jeniƣa jaza qüxürǝr» — ibraniy tilida: «... ɵz jeniƣa gunaⱨ ⱪilƣan bolidu».

20:2 Pǝnd. 16:14; 19:12

20:3 Pǝnd. 17:14

20:4 «Ⱨurun adǝm ⱪixta yǝr ⱨǝydimǝs» — Pǝlǝstindǝ bir yil altǝ pǝsilgǝ bɵlinidu. On birinqi, on ikkinqi ay «ⱪix pǝsli» ⱨesablinidu. «Ⱪix» pǝsli yǝr ⱨǝydilidiƣan pǝsil, qünki bu pǝsildǝ yamƣur yeƣip tupraⱪ yumxaⱪ bolidu.

20:5 «Kixining kɵnglidiki oy-niyǝtliri ... yorutulƣan adǝm ularni tartip alalaydu» — bu pǝnd-nǝsiⱨǝtkǝ ⱪarita alimlarda tɵwǝndikidǝk birⱪanqǝ hil qüxǝnqǝ bar: (1) ⱨǝr adǝmning kɵnglidǝ qongⱪur oy-niyǝtlǝr bardur; yorutulƣan kixi bu oy-niyǝtlǝrni (yahxi bolsun yaman bolsun) ǝⱪli bilǝn qüxinip yetǝlǝydu. (2) yorutulƣan kixi danixmǝn ⱨǝm az sɵzlǝydiƣan kixilǝrdin ularning yahxi oy-pikirlirini, yahxi nǝsiⱨǝtlirini alalaydu. (3) yorutulƣan kixi yaman niyǝtlik kixilǝrning aƣzidin ularning niyǝtlirini bilǝlǝydu. (4) bǝzi alimlar bu ayǝtni «ⱨǝrbir kixining kɵnglidǝ Hudadin kǝlgǝn dalalǝt (yolyoruⱪ, ⱨidayǝt) bardur; u qongⱪur ⱪuduⱪtiki suƣa ohxaydu; ...» dǝp qüxinip, uning mǝnisini: «Hudadin kǝlgǝn xu «dalalǝt» ⱨǝrbir adǝmning kɵnglidǝ bolƣan bolidu, yorutulƣan kixi bu dalalǝtni jakarlap baxⱪilarni yorutalaydu» dǝp qüxǝndüridu. Bizningqǝ birinqi hil qüxǝnqini toƣra dǝp ⱪaraymiz.

20:5 Pǝnd. 18:4

20:8 Pǝnd. 20:26

20:9 1Pad. 8:46; Ayup 14:4; Zǝb. 51:5-7; Top. 7:20; 1Yuⱨa. 1:8

20:10 Ⱪan. 25:13; Pǝnd. 11:1; 20:23

20:12 Mis. 4:11; Zǝb. 94:9

20:13 Pǝnd. 19:15

20:15 Pǝnd. 3:14,15

20:16 Pǝnd. 11:15; 27:13

20:17 Pǝnd. 9:17

20:19 Pǝnd. 11:13

20:20 Mis. 21:17; Law. 20:9; Ⱪan. 27:16; Mat. 15:4

20:21 Pǝnd. 13:11; 28:20

20:22 Ⱪan. 32:35; Pǝnd. 17:13; 24:29; Rim. 12:17; 1Tes. 5:15; 1Pet. 3:9

20:23 «ⱪǝt’iy yarimas» — ibraniy tilida «yahxi ǝmǝs».

20:23 Pǝnd. 20:10

20:24 Ayup 31:4; Zǝb. 37:23; 139:1-3; Yǝr. 10:23

20:29 Pǝnd. 16:31

20:30 Pǝnd. 10:13